Türkiye’nin Kamu Borç Stokunda Gizli Riskler
TEPAV Mali ve Para Politikası Çalışmaları Merkezi Direktörü Dr. Coşkun Cangöz, Türkiye’nin kamu borç stokunun dünya genelindeki göstergelere kıyasla olumlu görünmesine rağmen, potansiyel riskler taşıdığını vurguladı. EKONOMİ gazetesine yaptığı değerlendirmelerde, döviz kurundaki artışın enflasyon altında kalmasıyla borç stokunun milli gelire oranının olumlu etkilendiğini, ancak bu durumun yanıltıcı bir tablo çizebileceğini belirtti.
Döviz Cinsinden Borcun Etkileri
Türkiye’de iç borç stokunun GSYH’ye oranı, uluslararası standartlara kıyasla düşük bir seviyede, yüzde 20’nin biraz üzerinde. Ancak Dr. Cangöz, döviz cinsinden yapılan borçlanmalardaki yüksek oran ve değişken faizli borçların, yükselen faiz ortamında ciddi yük oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle döviz cinsinden borcun toplam borç içerisindeki payının yüzde 56-57 seviyelerinde olması, genel yapıyı kırılgan hale getiriyor.
- Dövizdeki hareketlilik: Kur artışının enflasyonun altında kaldığı sürece borç stokunun milli gelire oranı düşük görünebilir. Ancak bu durum, kurdaki küçük değişimlerle hızla bozulabilir.
- Faiz baskısı: Yüksek faizlerle yapılan borçlanmaların geri ödemelerinin ilerleyen yıllarda devlet bütçesi üzerinde ciddi bir yük oluşturması bekleniyor.
- Borçlanma kompozisyonu: Dövize ve değişken faize bağlı borçların yüksek payı uzun vadede ek risk yaratıyor.
2025 Yılı Kritik Bir Dönemeç
Dr. Cangöz, kamu maliyesi açısından 2025 yılının resesyon etkilerinin azalması ve bütçe dengesinin sağlanması açısından belirleyici bir rol oynayacağını ifade ediyor. Türkiye’nin geçmişte yaşadığı ekonomik tecrübelerden hareketle, borç stokunda yaşanabilecek bir artışın enflasyon ve faiz dengelerine doğrudan etkiler yapabileceği konusunda uyarıyor.
“Şu anda enflasyonun düşüşü ve kurdaki istikrar, borcun yönetilebilir kalmasını sağlıyor ancak bu rehavete kapılmamamız gereken bir süreç,” diyen Cangöz, sürdürülebilir kamu maliyesi için reformların önemine değindi.
Faiz Bütçeye Ağır Yük Getiriyor
2024 yılı itibarıyla, yıllık bazda faiz ödemelerinin ana para ödemelerinin üzerine çıktığına dikkat çeken Cangöz, bu eğilimin 2025 ve sonrasında derinleşeceğini öngörüyor. Bugün gerçekleşen yüksek faiz oranlarıyla yapılan borçlanmaların, uzun vadede bütçede ciddi bir yük oluşturacağına işaret eden Cangöz, bunun vergi artışları gibi önlemlerle dengelenebileceğini belirtti.
Özetle, kamu borç stokunun sürdürülebilir bir yapıya kavuşması, programın başarısına ve enflasyonun gidişatına bağlı olarak şekillenecek.
