AB Gıda Güvenliği Uyarı Sistemi’nde Türkiye İlk Sırada
Avrupa Birliği’nin Gıda Güvenliği Uyarı Sistemi (RASFF) 2024–2025 raporuna göre, Türkiye kaynaklı gıda ürünlerine yönelik risk bildirimlerinde ciddi bir artış yaşandı. Söz konusu dönemde AB genelinde kaydedilen 5.271 gıda güvenliği bildiriminin %9’u Türkiye menşeli ürünlerden kaynaklanırken, bu oran Türkiye’yi bu alanda ilk sıraya taşıdı.
Bildirimlerin %73’ü Ciddi Risk Taşıyor
Rapor, Türkiye’den gelen bildirimlerin %73’ünün “ciddi risk” kategorisinde değerlendirildiğini ortaya koyuyor. Yani her dört ihbardan üçü, sağlık ya da güvenlik açısından yüksek risk taşıyor. Bu durum, Türkiye’nin gıda güvenliği denetimlerinde sistematik aksaklıklar yaşadığını gözler önüne seriyor.
En Fazla Bildirim Taze Meyve ve Sebzeden
RASFF kayıtlarına göre bildirimlerin büyük çoğunluğu yeşil biber, limon ve nar gibi taze meyve ve sebzelerden geldi. Bu ürünlerde, Avrupa’da yasaklanmış pestisit kalıntıları tespit edilmesi dikkat çekiyor. Yapılan açıklamalarda, Türkiye’nin 2025 yılında AB ile uyumlu maksimum kalıntı limitlerini belirlemesine rağmen uygulamalardaki yetersizlikler nedeniyle, başta Fransa, İtalya ve İsveç olmak üzere birçok ülke denetimlerini artırdı.
Kuruyemiş ve Kuru Meyvelerde Toksin Sorunu
2024 yılı boyunca kuruyemiş ve kuru meyve ürünlerinde özellikle kuru incir, antep fıstığı ve fındık gibi ürünlerde kanserojen aflatoksin seviyesi yüksekti. Raporda kuru incir 157 kez bildirilirken, Yunanistan’da organik Antep fıstığında yedi kat fazla aflatoksine rastlandığı belirtildi. Almanya ve Bulgaristan ise birçok incir sevkiyatını geri çevirdi.
Baharat Ürünlerinde Doğal Toksin Uyarıları
Kekik, kimyon ve nane gibi baharatlarda, doğal toksin kalıntıları ciddi sağlık risklerine yol açtı. Bazı sevkiyatlarda aflatoksin tespit edilmesi nedeniyle AB piyasalarına giriş yasağı getirildi. Bu ürünlerin de büyük kısmı ‘ciddi risk’ başlığı altında değerlendirildi.
Et Ürünlerinde Salmonella Tespiti
2025 sonbaharında İtalya, Türkiye’den ithal dondurulmuş tavuk dönerde Salmonella Infantis bakterisi tespit ederek ürünleri reddetti. Bu olay, kanatlı et ihracatına yönelik yeni denetim taleplerini beraberinde getirdi, AB alıcılarının Türkiye’ye olan güvenini sarstı.
Ambalaj Ürünlerinde Ağır Metal Alarmı
Gıda ürünü dışında, Fransa’nın bildirdiği üzere Türkiye kaynaklı pizza kutularında yüksek seviyede kurşun tespit edildi. Bu durum, sadece tarım değil, ambalaj ve üretim süreçlerinin de sağlık riski içerdiğini gösteriyor.
İhracat Rekabeti ve Güven Krizi
AB ülkelerince geri çevrilen partiler maddi kayıpların yanı sıra, Türkiye’nin tarımsal ihracatında rekabet zayıflamasına yol açtı. Aynı zamanda ürünlerin iç piyasaya dönüp dönmediği konusu kamuoyunda ciddi endişelere neden oldu. Tüketici örgütleri, geri iade edilen ürünlerin imhası konusunda şeffaf bilgi talep ediyor.
Uzmanlardan Uyarı: Denetimler Geliştirilmeli
- Gıda güvenliği uygulamaları güçlendirilmeli
- Pestisit ve toksin kontrolleri artırılmalı
- Şeffaflık ilkesi kamuoyuyla paylaşılmalı
- AB standartlarına tam uyum sağlanmalı
Uzmanlara göre Türkiye’nin AB pazarındaki konumunu koruyabilmesi ve kamu sağlığını güvence altına alabilmesi için üretimden ambalajlamaya kadar her aşamada gıda güvenliği kriterlerinin sıkılaştırılması gerekiyor.
