30 Euro Gümrük Muafiyeti Kalkıyor: Çin Malı Ürünlerde Zam Yağmuru Başladı
Yurt dışı alışverişte vergi düzenlemesi fiyatları etkiliyor
Yurt dışından yapılan bireysel alışverişlerde uygulanan 30 Euro’luk gümrük vergisi muafiyetinin kaldırılacağı haberi, tüketici fiyatlarında ani yükselişe neden oldu. 6 Şubat’ta yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme öncesinde özellikle Çin menşeli ürünlerde büyük çaplı zamlar izleniyor.
Fahiş fiyat artışları tüketiciyi çileden çıkardı
Kararın duyurulmasının hemen ardından birçok ithalatçı ve satıcı, henüz vergi uygulaması başlamadan fiyatlarını iki katına çıkardı. En çok zamlanan ürün grupları arasında:
- Güneş gözlüğü
- Şarj cihazları
- Telefon aksesuarları
- Kulaklıklar
- Küçük ev ürünleri
- Ev dekorasyon ürünleri
Tüketiciler aynı ürünleri bir ay öncesine kıyasla 2-3 kat pahalıya almak durumunda kaldı.
Uzmanlardan tepki: Asıl sorun fırsatçılık
Ekonomistlere göre, bu zamlar gerçek maliyet artışından değil, piyasada fırsatçılıktan kaynaklanıyor. Toptan ithalat yapan firmalar zaten uzun yıllardır gümrük vergisi ve KDV ödediği için bu düzenlemeden doğrudan etkilenmiyorlar. Ancak perakendeciler, bireysel ithalatın zorlaşmasını fırsata çevirerek fiyatları bilinçli şekilde yukarı çekiyor.
Fiyat örnekleri ne diyor?
Bir güneş gözlüğü Çin’de yaklaşık 160 TL’ye alınabiliyor. Tüm vergiler dahil Türkiye’ye maksimum 240 TL’ye giriş yapan bu ürünün e-ticaret sitelerinde 2.500-3.000 TL arası fiyatlarla satılması, kâr marjlarının ne kadar yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Sağlığı tehdit eden ürünler için uyarı
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Çin’den gelen ürünlerin %81’i insan sağlığına zararlı içerikler taşıyor. Özellikle ayakkabı, oyuncak, tekstil ürünleri ve düşük kaliteli elektronik cihazlarda ftalat, ağır metal ve kanserojen kimyasallar tespit edildi.
Vergi artışı bahane edildi, stoklar zamlandı
Sektör temsilcileri, bazı firmaların 6 Şubat öncesini avantaja çevirdiğini ve yoğun ürün ithalatıyla depolarını doldurduğunu belirtiyor. Bu ürünlerin henüz düzenleme başlamadan raflarda yüksek fiyattan satışa sunulması üzerine denetim çağrıları arttı.
Ticari açık büyüyor
- Türkiye, 2025 yılında Çin’e 3,2 milyar dolarlık ihracat yaptı
- Çin’den ithalat ise 49,6 milyar doları buldu
- Ticaret açığı: 46,4 milyar dolar
Bazı uzmanlara göre, sipariş bazlı üretim yapan Çinli fabrikalarda, düşük maliyet baskısı kaliteyi olumsuz etkiliyor. Avrupa standartlarını karşılamayan ürünler Türkiye pazarını doldurmuş durumda.
Yeni düzenleme ile birlikte tüketicileri daha zorlu bir süreç bekliyor. Uygulamanın ardından piyasanın nasıl şekilleneceği ve denetimlerin ne dereceye kadar etkili olacağı merak konusu.
